Üniversite Dikey Geçiş Nasıl Yapılır? (Güncel Tüm Detaylar)
İçindekiler
- DGS Nedir ve Temel Kurallar?
- Başvuru Şartları ve Kimler Girebilir?
- Sınav Takvimi ve Soru Dağılımı
- Hangi Bölümlerden Hangi Bölümlere Geçiş Yapılabilir?
- İntibak Eğitimi ve Ders Muafiyeti Nedir?
- Puanlama Sistemi ve ÖBP Etkisi
- Tercih Süreci ve Yerleştirme
- Sıkça Sorulan Sorular
1. DGS Nedir ve Temel Kurallar?
DGS, ön lisans (2 yıllık) mezunlarına akademik kariyerlerini lisansa (4 yıllık) tamamlama hakkı tanıyan, Türkiye’deki en avantajlı sınavlardan biridir. Sınavın temel mantığı, öğrencinin akademik okuryazarlığını, sayısal ve sözel mantık kurma becerisini ölçmektir.
2. Başvuru Şartları
- Mezunlar: Meslek Yüksekokulları veya Açıköğretim ön lisans mezunları.
- Mezun Adayları: Sınavın yapıldığı yıl son sınıfta olup, staj bitimiyle mezun olabilecek durumda olanlar.
- Yurt Dışı Mezunları: YÖK denklik belgesine sahip olanlar.
3. Sınav Takvimi ve Soru Dağılımı
- Sıklık: Yılda sadece bir kez yapılır.
- Soru Sayısı: 50 Sayısal, 50 Sözel (Toplam 100 Soru).
- Süre: 135 Dakika.
- Puan Türleri: Sayısal, Sözel ve Eşit Ağırlık.
4. Hangi Bölümden Hangi Bölüme Geçiş Yapılabilir?
ÖSYM'nin yayınladığı Tablo-2 kılavuzuna göre popüler geçiş alanları şunlardır:
Adalet: Halkla İlişkiler ve Reklamcılık, İşletme, İktisat, Kamu Yönetimi, Siyaset Bilimi, Uluslararası İlişkiler.
Bilgisayar Programcılığı: Bilgisayar Müh., Yazılım Müh., Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS), Bilişim Sistemleri Müh., İstatistik, Matematik.
İnşaat Teknolojisi: İnşaat Mühendisliği, Mimarlık.
Çocuk Gelişimi: Okul Öncesi Öğretmenliği, Çocuk Gelişimi (Lisans), Özel Eğitim Öğretmenliği, Sosyal Hizmet.
İlk ve Acil Yardım (Paramedik): Hemşirelik, Acil Yardım ve Afet Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Sosyal Hizmet.
Anestezi: Hemşirelik, Sağlık Yönetimi, Acil Yardım ve Afet Yönetimi.
Aşçılık: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Beslenme ve Diyetetik, Aile ve Tüketici Bilimleri.
Grafik Tasarımı: Grafik, Görsel İletişim Tasarımı, Fotoğraf ve Video, İletişim Tasarımı.
İşletme Yönetimi / Muhasebe: İşletme, İktisat, Maliye, Lojistik Yönetimi, Uluslararası Ticaret ve Finansman.
Makine: Makine Mühendisliği, Mekatronik Müh., Otomotiv Müh., İmalat Müh., Gemi Makineleri İşletme Müh.
Elektrik / Elektronik: Elektrik Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Müh., Elektronik ve Haberleşme Müh., Kontrol ve Otomasyon Müh.
İlahiyat (Ön Lisans): İlahiyat, İslami İlimler.
Dış Ticaret: Ekonomi, İşletme, İktisat, Lojistik, Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik.
Lojistik: Lojistik Yönetimi, Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği, Teknoloji ve Bilgi Yönetimi, Uluslararası Ticaret.
Bankacılık ve Sigortacılık: Aktüerya, Bankacılık, Ekonometri, Ekonomi ve Finans, Sigortacılık ve Risk Yönetimi.
Turizm ve Otel İşletmeciliği: Gastronomi, Konaklama İşletmeciliği, Turizm İşletmeciliği, Turist Rehberliği.
Önemli Not: Tüm listeyi görmek için ÖSYM'nin her yıl güncellediği "DGS Tablo-2" dosyasını incelemen gerekir.
5. İntibak Eğitimi ve Ders Muafiyeti
DGS ile kazandığınızda direkt 3. sınıftan başlamazsınız. Süreç şöyle işler:
Ders Saydırma: MYO’da aldığınız dersler (Matematik, Türk Dili vb.) incelenir. İçeriği uyan derslerden muaf tutulursunuz.
Alttan Ders Alma: Muaf olmadığınız 1. ve 2. sınıf derslerini (fark dersleri) 3. sınıfla birlikte alırsınız. Buna İntibak süreci denir.
6. Puanlama Sistemi ve ÖBP
DGS puanın şu formülle hesaplanır:
DGS Puanı = (Sayısal Net x Katsayı) + (Sözel Net x Katsayı) + (ÖBP x 0,8) + Başlangıç Puanı
ÖBP (Ön Lisans Başarı Puanı): Diploma notunun 0,8 ile çarpılmasıyla elde edilir. Diploma notun ne kadar yüksekse, sınava o kadar önde başlarsın.
7. Tercih Süreci
Kontenjanlar: DGS kontenjanları YKS'ye göre daha sınırlıdır (genellikle her sınıfa 2-10 kişi arası).
Tercih Sayısı: 30 tercih hakkın vardır.
Yerleştirme: Sadece puanın yettiği ve mezuniyet alanına uygun bölümleri tercih edebilirsin.
8. Sıkça Sorulan Sorular
8.1.Bir yere yerleşince puanım düşer mi?
Evet. DGS’de en kritik kurallardan biri budur.
Eğer bir önceki yıl DGS puanınla bir lisans programına yerleştiysen (kayıt yaptırmasan bile), ertesi yıl gireceğin sınavda ÖBP (Ön Lisans Başarı Puanı) katsayın 0,8 yerine 0,45 ile çarpılır. * Bu da yaklaşık 10-15 puanlık bir kayıp demektir ki derece hedefleyenler için büyük bir engeldir. Ancak yerleşemediysen veya sadece sınava girip tercih yapmadıysan puanın düşmez.
8.2. Kazanınca kaçıncı sınıftan başlarım?
Bu sorunun cevabı üniversiteden üniversiteye değişir:
Muafiyet Sistemi: Kazandığın üniversite, ön lisansta aldığın derslerin içeriğine ve kredisine (AKTS) bakar. Eğer dersler %80 oranında eşleşiyorsa o derslerden muaf olursun.
3. Sınıf Efsanesi: Halk arasında "direkt 3'ten başlanır" dense de çoğu üniversite 1. ve 2. sınıftan almadığın (fark dersleri) dersleri sana alttan aldırır. Bu yüzden mezuniyet genelde 2,5 veya 3 yıl sürer.
8.3. DGS puanı kaç yıl geçerlidir?
DGS puanı sadece alındığı yıl için geçerlidir. Örneğin 2024 DGS puanınla 2025 yılında tercih yapamazsın. Her yıl sınava yeniden girmen gerekir.
8.4. Kaç kez girme hakkım var? Yaş sınırı var mı?
DGS'de herhangi bir giriş sınırlaması yoktur. Mezun olduğun sürece istersen 10 kez girebilirsin. Ayrıca herhangi bir yaş sınırı da bulunmamaktadır.
8.5. Hem YKS hem DGS ile aynı anda tercih yapabilir miyim?
Evet, yapabilirsin. Eğer hem 2 yıllık mezunuysan hem de o yıl YKS'ye girdiysen:
YKS ile 4 yıllık bir bölüm kazanırsan oraya kayıt olabilirsin.
Aynı anda DGS ile başka bir yer kazanırsan ikisinden birini seçmen gerekir (Aynı anda iki örgün lisans okunamaz).
8.6. Sadece bir test (Sayısal veya Sözel) çözsem yeterli mi?
Hayır. ÖSYM'nin "0,5 kuralı" vardır. Puanının hesaplanabilmesi için hem sayısal hem de sözel testinden en az 1 ham puan (1 net) yapman şarttır. Eğer bir bölümden 50 net yapıp diğerinden 0 net yaparsan puanın hesaplanmaz ve sınavın geçersiz sayılır.
8.7. Hazırlık okumak zorunlu mu?
Eğer kazandığın bölümün eğitim dili %30 veya %100 İngilizce ise, üniversitenin yaptığı muafiyet sınavını (Proficiency) geçemezsen 1 yıl hazırlık okumak zorundasın. Türkçe bölümlerde hazırlık yoktur.
8.8. Açıköğretimden örgün öğretime geçiş var mı?
Evet, en büyük avantajlardan biri budur. Açıköğretim 2 yıllık bölümlerinden mezun olanlar, DGS ile örgün (yüz yüze eğitim veren) üniversitelere geçiş yapabilirler.
8.9. Dikey Geçiş yapanlar KYK bursu/yurdu alabilir mi?
Yurt: DGS ile yerleşenler için KYK genellikle ayrı bir "ara sınıf" başvurusu açar.
Burs/Kredi: Ön lisansta burs aldıysan, lisansa geçtiğinde bursun kesilmez ancak nakil işlemi yapman gerekir. Eğitim süren boyunca almaya devam edersin.
8.10. DGS'de en çok neye dikkat etmeliyim?
DGS bir hız sınavıdır. Sorular genellikle YKS'den daha kolaydır ancak süre çok kısıtlıdır.
Sayısalcılar için: Sayısal Mantık soruları belirleyicidir.
Sözelciler için: Uzun paragraflarda zaman kaybetmemek ve Sözel Mantık tablosunu hızlı kurmak hayat kurtarır.
8.11. 2 yıllık okuduğu halde DGS'ye giremeyecek veya sınavı geçersiz sayılacak kişiler kimlerdir?
8.11.1 Mezun Olma İhtimali Bulunmayanlar
Sınavın yapıldığı yılın staj dönemi sonuna kadar mezun olamayacak durumda olanlar sınava giremez (veya girseler bile tercih yapamazlar).
Örneğin; 1. sınıfa yeni başlamış bir öğrenci tecrübe için sınava girebilir ancak tercihte bulunamaz ve puanı bir sonraki yıl kullanılamaz.
8.11.2. 4 Yıllık Bölümü Bırakıp Ön Lisans Diploması Alanlar (Önemli!)
En çok karıştırılan madde budur.
4 yıllık (lisans) bir fakültede okurken ilk 2 yılı başarıyla tamamlayıp, okuldan ayrılan ve "Ön Lisans Diploması" alan kişiler DGS'ye giremez.
DGS sadece Meslek Yüksekokulu (MYO) mezunları ve Açıköğretim Ön Lisans mezunları içindir. 4 yıllık okulun ara diploması ile dikey geçiş yapılamaz.
8.11.3. Disiplin Cezası ile İlişiği Kesilenler
Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası (disiplin suçu) almış olanlar, sınavı kazansalar dahi üniversiteler tarafından kayıtları yapılmayacağı için fiilen sistem dışı kalırlar.
8.11.4. Yurt Dışı Mezunları (Denklik Şartı)
Yurt dışında bir ön lisans programı bitirip de YÖK’ten denklik belgesi almamış olanlar DGS'ye başvuramazlar. Denklik süreci tamamlanmadan yapılan başvurular geçersiz sayılır.
8.11.5. Bölüm Uyuşmazlığı Olanlar (Tercih Yapamazlar)
Teknik olarak sınava girebilirler ancak tercih yapamazlar. Eğer mezun olduğun bölümün, ÖSYM’nin Tablo-2 listesinde karşılığı olan hiçbir lisans bölümü yoksa, sınava girmen sana bir tercih hakkı tanımaz.
8.11.6. Açıköğretim Sınavsız Geçişle İlgili Durumlar
Eğer bir aday halihazırda bir lisans programında kayıtlıysa ve DGS ile başka bir örgün lisans programı kazanırsa, önceki kaydını sildirmeden yeni yerine kayıt yaptıramaz. (Aynı anda iki örgün lisans okunamaz kuralı).
8.11.7. Sağlık ve Özel Şart Engeli
Sınava girmene engel değildir ancak yerleşmene engeldir. Örneğin; fiziksel bir engeliniz varsa ve geçiş yapmak istediğiniz bölüm "Gemi Makineleri İşletme" veya "Sivil Havacılık" gibi tam teşekküllü sağlık raporu isteyen bir bölümse, puanınız yetse bile kaydınız yapılmaz.
8.11.8. alttan dersin olması DGS’ye girmene ve tercih yapmana engel mi?
Evet, alttan dersin olması DGS’ye girmene ve tercih yapmana engel değildir. Ancak, üniversiteye kayıt aşamasında çok kritik bir kural vardır. Bu kural şöyle:
a. Sınava Giriş Aşaması
ÖSYM, DGS başvurusu sırasında senin alttan dersin olup olmadığına bakmaz. Sınavın yapıldığı yıl mezun olabilecek durumda olman yeterlidir. 2. sınıf öğrencisi olduğun için sınava girme hakkına sahipsin.
b.Tercih Yapma Aşaması
Sınav sonuçları açıklandığında, alttan derslerin duruyor olsa bile puanınla tercih yapabilirsin. ÖSYM sistemi buna izin verir.
c.Kayıt Aşaması (En Kritik Nokta!)
Bir üniversiteyi kazandığında, o üniversiteye kayıt yaptırabilmek için mezuniyet şartı aranır. Ancak burada iki farklı senaryo devreye girer:
Senaryo A (Mezun Olursan): Yaz okulunda veya tek ders sınavında alttan derslerini verip mezun olursan, diploman veya geçici mezuniyet belgenle gidip lisans kaydını sorunsuz yaptırırsın.
Senaryo B (Mezun Olamazsan - Şartlı Kayıt): Eğer alttan derslerini veremezsen ve okulun uzarsa (mezun olamazsan), YÖK'ün sağladığı "Şartlı Kayıt" hakkından yararlanabilirsin.
d. Şartlı Kayıt Nedir?
DGS'yi kazandığı halde ön lisans okulundan tek ders, staj veya benzeri nedenlerle mezun olamayan öğrenciler için üniversiteler geçici kayıt yapar.
Kural: Kazandığın lisans programına gidip "şartlı kayıt" yaptırırsın.
Şart: Genellikle ilgili yılın sonuna kadar (Aralık ayı sonuna kadar) ön lisans mezuniyetini tamamlayıp diplomanı getirmen gerekir.
Sonuç: Eğer belirtilen tarihe kadar alttan derslerini verip mezun olursan kaydın kalıcı hale gelir. Mezun olamazsan kaydın silinir.
Özetle Stratejin Ne Olmalı?
- Sınava Çalış: Alttan derslerin olması puanını (ÖBP) biraz düşürebilir ama kazanmana engel değildir.
- Yaz Okulunu Değerlendir: Alttan derslerini yaz okulunda vermeye çalış.
- DGS Tercihini Yap: Kazanırsan, mezun olamasan bile üniversiteye gidip "şartlı kayıt" yaptırmak istediğini söyle.
Önemli Uyarı: Bazı üniversiteler şartlı kayıt konusunda katı olabilir veya YÖK o yıl için farklı bir tarih belirleyebilir. Bu yüzden alttan derslerini mümkün olan en kısa sürede (yaz okulu veya bütünleme ile) temizlemen en güvenli yoldur.
Sonuç olarak; DGS sadece bir akademik geçiş sınavı değil, aynı zamanda hayallerine giden yolda sana verilen ikinci bir şanstır. Ön lisansta temellerini attığın mesleki birikimini, bu sınavla taçlandırarak lisans diplomasına dönüştürmek senin elinde.
Bu yolda sana verebileceğim en büyük öğüt; "Nasıl olsa sorular kolay" yanılgısına düşmeden, disiplinli bir şekilde hız ve mantık pratiği yapmandır. Zamanın en büyük düşman olduğu bu sınavda, pes etmeden düzenli deneme çözenler ipi göğüsler. Ayrıca üniversite derslerini de asla ihmal etme; çünkü bugün alacağın yüksek bir not, yarın sınavda seni binlerce kişinin önüne taşıyacak en zahmetsiz puandır. Unutma, dikey geçiş sabır ve strateji işidir; doğru hamlelerle hedefine ulaşman sadece bir sınav uzağında.