Sınavsız İkinci Üniversite Rehberi: Kimler Gidebilir, Şartlar Ve Süreçleri Nelerdir?

İçindekiler

1. İkinci Üniversite Nedir ve Kimler Gidebilir?
2. Başvuru Şartları Nelerdir?
3. Hangi Üniversitelerde Var?
4. Eğitim Modeli: Örgün mü, Açıköğretim mi?
5. Sınavlar Nasıl Yapılır?
6. Sınav Takvimi
7. Bütünleme Sınavı Var mı?
8. Yaz Okulu Nedir?
9. Geçme Notu Kaçtır?
10. Ücretli mi?
11. Kayıt Süreci ve Belgeler
12. Kimler İkinci Üniversiteye Gidemez?
13. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İkinci Üniversite Nedir ve Kimler Gidebilir?

  İkinci üniversite, herhangi bir yükseköğretim kurumunda (lisans veya ön lisans) hâlihazırda okuyan veya bu kurumlardan mezun olan kişilerin, YKS (üniversite sınavı) şartı aranmaksızın kayıt yaptırabildiği bir sistemdir.

• Öğrenciler: Halen bir üniversitede kaydı olanlar.
• Mezunlar: Üniversite diploması olan herkes.

2. Başvuru Şartları Nelerdir?

En temel kural, mevcut eğitim seviyenize göre tercih yapmaktır:

• Lisans (4 yıllık) öğrencisi/mezunuysanız: Hem 4 yıllık (Lisans) hem de 2 yıllık (Ön lisans) bölümlere başvurabilirsiniz.
• Ön lisans (2 yıllık) öğrencisi/mezunuysanız: Sadece 2 yıllık (Ön lisans) bölümlere başvurabilirsiniz.
• Alan Şartı: Okuduğunuz veya mezun olduğunuz bölümün aynısına tekrar kayıt yaptıramazsınız. Farklı bir alan seçmeniz gerekir.

3. Hangi Üniversitelerde Var?

Türkiye'de bu imkanı sunan başlıca dört üniversite bulunmaktadır:

• Anadolu Üniversitesi (AÖF)
• İstanbul Üniversitesi (AUZEF)
• Atatürk Üniversitesi (ATA-AÖF)
• Ankara Üniversitesi (ANKUZEF)

4. Eğitim Modeli: Örgün mü, Açıköğretim mi?

Sınavsız ikinci üniversite kapsamında eğitimler genellikle Açıköğretim veya Uzaktan Eğitim modelindedir.

• Örgün Değildir: Yani her gün kampüse gidip derse girme zorunluluğunuz yoktur.
• Sınavlar: Genellikle yılda iki kez (Vize ve Final) gözetimli olarak belirlenen sınav merkezlerinde (okullarda) hafta sonu yapılır.
• Dersler: İnternet üzerinden videolar, dijital kitaplar ve canlı dersler aracılığıyla takip edilir.

5. Sınavlar Nasıl Yapılır?

Sınavlar genellikle yüz yüze yapılır. Pandemi gibi olağanüstü durumlar dışında online sınav uygulaması artık tercih edilmiyor.

• Sınav Merkezleri: Kayıt sırasında seçtiğin şehirdeki (hatta büyükşehirlerde seçtiğin ilçedeki) okullarda sınava girersin.
• Zamanlama: Sınavlar genellikle Cumartesi ve Pazar günleri, sabah ve öğleden sonra oturumları şeklinde yapılır.
• Soru Tipi: Sorular genellikle çoktan seçmeli (5 şıklı test) şeklindedir. Yanlışlar doğruları götürür mü? Evet, genellikle 4 yanlış 1 doğruyu götürür.

6. Sınav Takvimi

Bir eğitim yılında iki ana dönem vardır (Güz ve Bahar). Her dönemde iki temel sınav yapılır:

1. Ara Sınav (Vize): Dönem ortasında yapılır. Genellikle notun %30'unu etkiler.
2. Dönem Sonu Sınavı (Final): Dönem sonunda yapılır. Notun %70'ini etkiler.

7. Bütünleme Sınavı Var mı?

Bu konu üniversiteden üniversiteye değişmektedir. 

Anadolu Üniversitesi (AÖF): Bütünleme sınavı yoktur. Eğer final sınavından kalırsanız, dersi geçmek için tek şansınız yazın açılan ücretli "Yaz Okulu"na katılmaktır.

İstanbul Üniversitesi (AUZEF): Bütünleme sınavı vardır. Final sınavında başarısız olan veya notunu yükseltmek isteyen öğrenciler "Telafi Sınavı" adıyla bu hakka sahip olur.

Atatürk Üniversitesi (ATA-AÖF): Bütünleme sınavı vardır. Final sınavından sonra ek bir sınav takvimi açıklanır ve başarısız olunan dersler için sınav yapılır.

Ankara Üniversitesi (ANKUZEF): Bütünleme sınavı vardır. Öğrenciler başarısız oldukları dersler için dönem sonunda tekrar sınava girebilirler.

8. Yaz Okulu Nedir?

Bütünlemesi olmayan (Anadolu Üniv. gibi) veya bütünlemede de geçemeyen öğrenciler için bir "telafi" fırsatıdır.

• Ücretlidir (Ekstra ödeme yapılır).
• Genellikle Temmuz-Ağustos aylarında yapılır.
• En fazla 5 ders seçebilirsin.
• Yaz okulu sonunda tek bir sınav yapılır ve o sınavın notu doğrudan geçerli olur.

9. Geçme Notu Kaçtır?

Genellikle harf notu sistemi uygulanır.

• Çan Eğrisi: Sınava giren diğer öğrencilerin başarısına göre geçme notu belirlenir.
• Ancak genel kural olarak, 100 üzerinden 35 puanın altında kalırsan doğrudan "FF" (Başarısız) sayılırsın ve çan eğrisine giremezsin.

10. Ücretli mi?

Evet, ikinci üniversite sistemi ücretlidir, ancak bu ücret özel üniversite fiyatları gibi değil, "Dönemlik Materyal Ücreti" veya "Katkı Payı" şeklindedir.

• Ücretler üniversiteye ve bölüme göre değişmekle birlikte, 2025-2026 dönemleri için genellikle dönemlik 4000 TL ile 5.000 TL arasında değişmektedir.
• Eğer halihazırda başka bir üniversitede kaydınız varsa, devletin belirlediği cüzi bir "katkı payı" tutarı da bu ücrete eklenebilir.

11. Kayıt Süreci ve Belgeler

Kayıtlar genellikle Temmuz - Ekim ayları arasında yapılır. İşlemler tamamen online yürütülür:

1. Üniversitenin başvuru sitesine girilir (e-Devlet ile giriş yapılır).
2. Öğrenim bilgileri YÖKSİS üzerinden otomatik çekilir.
3. Bölüm seçimi yapılır ve dönemlik ücret banka/kart yoluyla ödenir.
4. Kayıt onaylandıktan sonra ders seçimleri yapılır.

12. Kimler İkinci Üniversiteye Gidemez?

• Sadece Lise Mezunu Olanlar: En önemli kural budur. Eğer bir üniversitede aktif kaydınız yoksa veya daha önce bir ön lisans/lisans programından mezun olmadıysanız, sadece lise diplomanızla bu sisteme başvuramazsınız. (Bu kişilerin önce YKS ile bir bölüme yerleşmesi gerekir.)
• Aynı Bölümü Okumak İsteyenler: Hâlihazırda okuduğunuz veya mezun olduğunuz bölümün birebir aynısına sınavsız ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptıramazsınız. (Örneğin; İşletme mezunuysanız tekrar İşletme okuyamazsınız, ancak İktisat okuyabilirsiniz.)
• Ön Lisans Öğrencisi/Mezunuyken Lisans Okumak İsteyenler: Eğer 2 yıllık (ön lisans) mezunuysanız veya öğrencisiyseniz, sınavsız olarak 4 yıllık (lisans) bölümlere kayıt yaptıramazsınız. Sadece başka bir 2 yıllık bölüme kayıt olabilirsiniz.
• Üniversite Kaydı Silinenler: Eğer bir üniversitede kaydınız vardı ama silindiyse ve şu an "aktif öğrenci" veya "mezun" durumunda değilseniz (YÖKSİS'te kaydınız görünmüyorsa) başvuru yapamazsınız.
• Yurt Dışı Mezunu Olup Denkliği Olmayanlar: Yurt dışında bir üniversite bitirdiyseniz ancak diplomanızın Türkiye'de YÖK Denkliği yoksa bu haktan yararlanamazsınız.
• 35 Yaş Altındakiler (Bazı Bölümler İçin): Yeni yapılan düzenlemelerle; Çocuk Gelişimi, Felsefe, Sosyoloji, Tarih ve Türk Dili ve Edebiyatı gibi bazı popüler bölümlere kayıt yaptırabilmek için 35 yaş ve üzeri olma şartı getirilmiştir. 35 yaşın altındaysanız bu spesifik bölümlere sınavsız giremezsiniz.
• Aynı Fakültede Kaydı Olanlar: Örneğin; İstanbul Üniversitesi AUZEF bünyesinde bir bölümde okuyorsanız, aynı fakülte içinden ikinci bir bölümü "sınavsız ikinci üniversite" kapsamında seçemezsiniz. (Farklı bir üniversiteyi, örneğin Anadolu Üniversitesi'ni seçmeniz gerekir.)

13. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

13.1. İkinci üniversiteyi okurken tecil (askerlik erteleme) yapabilir miyim?

Cevap: Hayır. En çok karıştırılan konulardan biridir. İkinci üniversite (Açıköğretim), mevcut bir kaydınız varken veya mezuniyet sonrası size ekstra bir askerlik tecil hakkı tanımaz. Mevcut ilk okulunuzdaki teciliniz bittiğinde askerlik yükümlülüğünüz başlar.

13.2. İki farklı üniversitede aynı anda iki açıköğretim bölümü okuyabilir miyim?

Cevap: Evet, okuyabilirsiniz. Örneğin aynı anda hem Anadolu Üniversitesi'nde bir bölüm, hem de İstanbul Üniversitesi'nde (AUZEF) farklı bir bölüm okumanıza engel bir durum yoktur. Ancak her ikisinin de ücretini ayrı ayrı ödemeniz gerekir.

13.3. Mezun olduğumda diplomamda "Açıköğretim" yazar mı?

Cevap: Evet, diplomada ilgili fakültenin adı (örneğin: "Açıköğretim Fakültesi" veya "Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi") yazar. Ancak bu diplomanın kamu ve özel sektördeki geçerliliği örgün diplomalarla tamamen aynıdır.

13.4. Örgün üniversitemdeki derslerden "Muafiyet" alabilir miyim?

Cevap: Evet. Daha önce veya şu an okuduğun okulda geçtiğin Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk Dili ve Yabancı Dil (İngilizce) gibi ortak zorunlu derslerden muaf olursun. Bu sayede o derslerin sınavına tekrar girmek zorunda kalmazsın.

13.5. Sınavsız ikinci üniversiteye dikey geçiş (DGS) ile girilir mi?

Cevap: Hayır. Bu sistem "Sınavsız Geçiş" üzerine kuruludur. DGS, 2 yıllık bir bölümü 4 yıllığa tamamlamak için kullanılan bir sınavdır. İkinci üniversite ise mevcut diplomanızın veya öğrenciliğinizin sağladığı bir haktır; DGS puanı ile ilgisi yoktur.

13.6. Kayıt dondurma hakkım var mı?

Cevap: Evet, var. O dönem için kayıt ücretini yatırmadığınızda kaydınız pasif duruma düşer. Ancak bu süre boyunca öğrencilik haklarından (indirimli kart vb.) yararlanamazsınız. Tekrar devam etmek istediğinizde bir sonraki dönem ücret yatırmanız yeterlidir.

13.7. Öğrenci kartı alabilir miyim? İndirimlerden yararlanır mıyım?

Cevap: Kesinlikle! Kayıt olduktan sonra size bir öğrenci kimlik kartı verilir. Bu kartla müze girişlerinde, toplu taşımada ve öğrenci indiriminin geçtiği her yerde "Öğrenci" statüsünde sayılırsınız.

13.8. Puanım düşer mi? (OBP Kırılması)

Cevap: Hayır. İkinci üniversite sınavsız bir sistem olduğu için bir sonraki yıl YKS'ye (üniversite sınavına) girmeyi düşünüyorsanız, ortaöğretim başarı puanınız (OBP) kesilmez.

13.9. İkinci üniversiteyi bitirince iş bulabilir miyim? KPSS'ye girebilir miyim?

Cevap: Evet, kesinlikle. Alacağın diploma YÖK onaylıdır ve örgün (yüz yüze) eğitim veren bir fakültenin diplomasıyla yasal olarak tamamen aynı haklara sahiptir. Bu diploma ile KPSS’ye girebilir, memur olabilir veya özel sektörde çalışabilirsin.

13.10. Formasyon alıp öğretmen olabilir miyim?

Cevap: Eğer okuduğun bölüm öğretmenlik atamasına kaynak teşkil eden bir bölümse (örneğin: Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Sosyoloji, Felsefe, Çocuk Gelişimi), mezuniyet sonrası gerekli şartları (formasyon eğitimi gibi) tamamlayarak öğretmenlik hakkı elde edebilirsin.

13.11. Sınavsız ikinci üniversitede "Üstten Ders" alarak erken mezun olunur mu?

Cevap: Evet, not ortalamanız belirli bir seviyenin (genellikle 2.50 veya 3.00) üzerindeyse, bir üst dönemden ders alarak okulu normal süresinden (örneğin 4 yıl yerine 3 veya 3.5 yılda) daha erken bitirme şansınız vardır.

13.12. Kayıt yaptırdıktan sonra vazgeçersem paramı geri alabilir miyim?

Cevap: Hayır. Genellikle kayıt ücreti yatırıldıktan ve kayıt onaylandıktan sonra "vazgeçtim" diyerek ücret iadesi alamazsın. Bu yüzden bölüm seçerken ve parayı yatırırken emin olmalısın.

13.13. Yüksek lisans yaparken ikinci üniversite okunur mu?

Cevap: Evet. Yüksek lisans veya doktora yapıyor olman, ikinci üniversite kapsamında bir ön lisans veya lisans programına kayıt olmana engel değildir. Hatta akademik kariyerine destek olacak yan bir dal okumak oldukça avantajlıdır.

13.14. İkinci üniversite okurken KYK Bursu veya Kredisi alabilir miyim?

Cevap: Hayır. Eğer halihazırda bir okuldan burs/kredi alıyorsan o devam eder, ancak ikinci bir okul için ekstra burs alamazsın. Eğer ilk okulundan mezun olduysan ve ikinci üniversiteye başladıysan, genellikle ikinci bir lisans için KYK bursu/kredisi çıkmaz.

13.15. Pasif öğrenci ne demek? Kaydım silinir mi?

Cevap: O dönem harç ücretini yatırmazsan durumun "Pasif Öğrenci"ye düşer. Kaydın hemen silinmez, ancak üst üste 4 dönem (2 yıl) boyunca kayıt yenilemezsen (ücret yatırmazsan) bazı üniversiteler ilişik kesme sürecini başlatabilir.

13.16. İngilizce hazırlık veya yabancı dille eğitim var mı?

Cevap: İkinci üniversite kapsamındaki açıköğretim bölümlerinin neredeyse tamamı Türkçe eğitim verir. İngilizce hazırlık sınıfı yoktur. Sadece seçmeli veya zorunlu yabancı dil dersleri bulunur.

13.17. Staj zorunluluğu var mı?

Cevap: Çoğu bölümde staj yoktur. Ancak Çocuk Gelişimi, Sosyal Hizmet, Sağlık Yönetimi, Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik gibi uygulama gerektiren bazı özel bölümlerde zorunlu staj veya uygulama dersleri bulunabilir.

13.18. Mezuniyet töreni yapılıyor mu?

Cevap: Evet! Açıköğretim fakülteleri de her yıl mezunları için büyük stadyumlarda veya kampüslerde kep atma törenleri düzenler. İstersen bu törenlere katılabilirsin.

    Sonuç olarak; İkinci Üniversite, sadece bir diploma değil, aynı zamanda kendini güncelleme ve sosyal haklardan yararlanma fırsatıdır.