Nazogastrik Tüp Nedir? Nazogastrik Tüpü (NG) Olan Hastada Hemşirelik Bakımı
İçindekiler
1.Nazogastrik tüp nedir
2.Nazogastrik sondanın amacı nedir
3.Nazogastrik Tüp Seçimi
4.Nazogastrik Tüpün Uygulandığı Durumlar
5.Nazogastik Tüpün Uygulanmadığı Durumlar
6.Nazogastrik Tüp Uygulaması İçin Gerekli Malzemeler
7.Nazogastrik Tüpün Uygulanması
8.Nazogastrik Tüp Yerleştirme Sırasında Oluşabilecek Komplikasyonlar
9.Nazogastrik tüpün yerleşimini kontol etme yöntemleri
10.Nazogastrik Tüpün Doğru Yerde Olup Olmadığının Kontrol Edilmesi Gereken Durumlar
11.Nazogastrik Tüpü Olan Hastanın Hemşirelik Bakımı
1.Nazogastrik tüp nedir?
Nazogastrik tüp (NG tüpü), geçici tıbbi amaçlar için kullanılan ince, esnek bir plastik tüptür. "Nazogastrik", " burundan mideye " anlamına gelir. Tüp, burun boşluğunuzdan boğazınıza ve yemek borunuzdan midenize doğru geçecek şekilde tasarlanmıştır. Sağlık hizmeti sağlayıcıları, midenize madde vermek veya maddeleri dışarı çekmek için farklı tipte nazogastrik tüpler kullanır.
2.Nazogastrik sondanın amacı nedir?
Nazogastrik sondanın iki temel amacı kısa süreli tüple beslenme (ve ilaç verilmesi) ve gastrik aspirasyondur ( mide yıkama ).
3.Nazogastrik Tüp Seçimi
Nazogastrik tüpler küçük çaplı ve büyük çaplı olmak üzere iki çeşittirler. Küçük çaplı tüpler 12 Fr (French gauge)’den küçük olanlar, 12 Fr’nin üzerinde olanlar ise büyük çaplı tüplerdir. Büyük çaplı tüpler genellikle dekompresyon, ilaç uygulama, enteral beslenme, gastrik lavaj ve tanı işlemleri için kullanılırken, küçük çaplı olanlar genellikle enteral beslenme için kullanılmaktadır
4.Nazogastrik Tüpün Uygulandığı Durumlar
– Üst gastrointestinal kanama,
– İntihar ve kaza sonucu oral entoksikasyon sonrası mide boşaltımı ve yıkanması,
– Mide çıkışı tıkanıklıkları,
– Erken kısmi ince barsak tıkanıklıkları,
– Oral alımı zor olan hastalarda beslenme,
– Respiratörde takip edilen bazı hastalarda mide distansiyonunu önlemek için,
– Mide içeriğini test etmek için,
– Ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası dekompresyon amacıyla uygulanır
5.Nazogastik Tüpün Uygulanmadığı Durumlar
– Nazal yaralanması olanlar,
– Yüksek aspirasyon riski olanlar,
– Kafa tabanında kırık olanlar,
– Ciddi kanama bozuklukları olanlar
– Üst gastrointestinal kanalda darlık / anomali olanlarda NGT uygulanmamalıdır
6.Nazogastrik Tüp Uygulaması İçin Gerekli Malzemeler
– Nazogastrik tüp
– 50 ml’lik enjektör (irrigasyon enjektörü)
– pH indikatör kağıdı
– Kap/küvet
– Suda eriyen kayganlaştırıcı jel ya da serum fizyolojik (tüpe suda çözünmeyen kayganlaştırıcının sürülmesi tüpün yanlışlıkla trakeaya gitmesi durumunda hastada aspirasyon pnömonisinin gelişmesine neden olur)
– Bir bardak içme suyu ve pipet (eğer hasta güvenli bir şekilde yutkunabiliyorsa)
– Kağıt mendil/havlu
– Hipoallerjenik bant ve makas
– Tüpün dışta kalan açık ucunu kapatmak için klemp
– Non–steril eldiven ve gömlek
7.Nazogastrik Tüpün Uygulanması
– Hastaya yatak içinde ya da sandalyede oturur pozisyona getirilir. – Hastanın başı yastıkla desteklenir ve varsa takma dişleri çıkarılır.
– Hastanın göğsüne korumak için bir havlu yerleştirilir.
– Böbrek küvet hastanın ulaşabileceği yakınlıkta bir yere konur.
– Koruyucu olarak eldiven ve gömlek giyilir.
– Nazogastrik tüpün paketi açılır, nazikçe uzatılır dolaşıklık ya da düğümlenme varsa açılır.
– Tüpün ölçümü yapılır ve işaretlenir.
– Tüpün ucuna kayganlaştırıcı jel sürülür ya da serum fizyolojik ile ıslatılır.
– Tüp rahatça tutulabilecek şekilde ele alınır. Örneğin tüp halka biçiminde elde toplanır.
– Hastaya başını hafifçe arkaya eğmesi söylenir.
– Tüp nazikçe burun deliğinden sokularak nazal kanalın tabanı boyunca nazofarenksten orofarenkse kadar aşağıya ve arkaya doğru ilerletilir (yaklaşık 10–15 cm).
– Tüpe karşı herhangi bir direnç olmamalıdır
– Eğer hasta öksürüyorsa, zor nefes alıp veriyorsa ve siyanoz gelişmişse ilerletme hemen durdurulur ve tüp ilerletmek için zorlanmamalıdır. Tüp çıkarılır ve diğer burun deliğinden denenir
– Tüpün farenksten aşağıya doğru ilerlediği anda hastaya başını öne eğmesi söylenir. Bu hareket trakeayı kapatıp özefagusa geçişi kolaylaştıracaktır.
– Eğer hastada herhangi bir solunum sıkıntısı yoksa ve hastanın bilinci açıksa hastadan yutkunması istenir.
– Hastada öğürme varsa ilerletme işlemi birkaç saniye durdurulur ve hastanın dinlenmesine fırsat verilir. Bu esnada tüp çıkarılmamalıdır, tüpün çıkarılıp tekrar takılması işlemi mukozadaki travmayı arttırır ve hastanın uyumunu güçleştirir.
– Hasta yutkunurken tüp nazikçe özefagusa doğru ilerletilir, hasta yutkunamıyorsa bir miktar su içirilerek yutkunması sağlanır.
– Tüp ölçülen yere gelinceye kadar mideye doğru ilerletilir.
– Tüpün belirlenen yerde kalması için burun kemerine bantla sabitlenir.
– Beslenme tüpünün sabitlenmesinde dikkatli olunmalıdır böylece burun deliklerinde sürtünme en aza indirilir. Basınç ülserinin oluşumunu engelleyen önlemler her vardiyada uygulanır ve deri bütünlüğü değerlendirilir.
– Tüpün doğru yerde olup olmadığı kontrol edilir
– Tüpün intestinal olarak yerleştirilmesinde ; mümkünse tüpün yerinin doğruluğu radyolojik olarak doğrulanana kadar hasta bireyi sağ tarafına yatırın. eldivenleri çıkarın, el hijyenini uygulayın ve hasta bireyin rahat bir pozisyon almasına yardımcı olun.( Tüpün ince bağırsağa geçişini sağlar)
NOT: Tüpün yerinin doğruluğu radyolojik olarak bir röntgen filmi ile onaylanana kadar tüpten besin vermiyoruz.
– Hekimle iş birliği halinde hastanın röntgenini isteyerek NG sondanın yerini doğrulayın.
– Temiz eldiven giyin ve ağız hijyeni sağlayın .Tüpün burun deliğindeki bölümünü temizleyin.(hastaya rahatlık verir ve oral mukoz membranın bütünlüğünü sağlar.)
– Eldivenleri çıkarın, malzemeleri toparlayın ve el hijyenini sağlayın.(Mikroorganizmaların geçişini azaltır.)
– Tüpün yerleştirilmesinden sonra burun kanatları ve orofarenksi herhangi bir irritasyon varlığı açısından kontrol edin.(Eğer tüp yerleştirmede zorlanıyorsa, burun veya orofarenkste travma olasılığı vardır.)
– Hasta bireye rahat olup olmadığını sorun.
– Hasta bireyi solunumda zorlanma, öksürük veya boğulma hissi olup olmadığı yönünden kontrol edin.(Tüp yanlış yerleştirilmiş olabilir. )
– Akciğer seslerini dinleyin.(Anormal akciğer sesleri aspirasyonun erken bulgularından biridir.)
– Röntgen sonuçlarını kontrol edin.(Enteral beslenme başlamadan önce tüpün yeri doğrulanmalıdır.)
8.Nazogastrik Tüp Yerleştirme Sırasında Oluşabilecek Komplikasyonlar
Nazogastrik tüpün en korkulan komplikasyonu tüpün yanlışlıkla trakeabronşial ağaca yerleştirilmesidir . Diğer oluşabilecek komplikasyonlar ise;
– Tüpü intrakranial bölgeye ilerletmek
– Nazal travma
– Mide, farengeal ya da özefajial alanda perforasyon
– Tüpün varis kanaması başlatması
9.Nazogastrik tüpün yerleşimini kontol etme yöntemleri
Göğüs röntgeni
Göğüs röntgeni, NG tüpünün yerleşimini kontrol etmenin en doğru yoludur ve uzmanlar en azından ilk yerleşimi kontrol etmek için kullanılmasını önermektedir. Ancak düzenli olarak mümkün veya pratik olmayabilir. X-ışını radyasyonuna sık sık maruz kalmanız önerilmez ve tüpe bir süre ihtiyacınız olacaksa, evde kullanıp kontrol edebilirsiniz.
Aspire pH testi
Tüpün yerleşimini kontrol etmenin bir sonraki en iyi yolu aspirasyon pH testidir. Siz veya sağlayıcınız az miktarda sıvıyı emerek asit içeriğini test edecektir. Tüp midenize doğru şekilde yerleştirilirse, aspire edilen sıvının içinde mide asidi olmalı ve bu da ona daha düşük bir pH verecektir. Bu test entübasyon sırasında hızlı kontroller için faydalıdır.
Hemşireler uzun yıllar boyunca NGT’ün doğru yerde olup olmadığını belirlemek için güvenli olmayan birçok yol kullandılar . Kliniklerde kullanılan ve güvenli olmayan kontrol yöntemleri vardır. Bunlar;
– İrrigasyon enjektörü ile hava verip, epigastrik bölgeyi oskülte ederek kontrol etme,
– Turnusol kağıdı kullanarak mide pH’ını kontrol etme. Turnusol kağıdı mide asidinin derecesini ayırt edecek yeterlilikte değildir. Örneğin broşial entübasyonda gelen sıvı da pH 6 olarak, asit düzeydedir.
– Tüpün dışta kalan ucunun su dolu bir kabın içine sokularak hava kabarcıklarının oluşup oluşmadığını gözlemleme,
– Hastada solunum tanılaması yapma, hastada solunum sıkıntısı olup olmadığını gözlemleme
– Mide içeriğini aspire ederek pH’ını kontrol etmeksizin gözlemlemedir
10.Nazogastrik Tüpün Doğru Yerde Olup Olmadığının Kontrol Edilmesi Gereken Durumlar
– Nazogastrik tüp ilk yerleştirildiğinde,
– Tüple beslemeye başlamadan önce, tüp yoluyla ilaç uygulamadan önce,
– Öksürme, öğürme ya da kusma görüldüğünde,
– Orofarengeal aspirasyondan sonra,
– Eğer tüpün dışta kalan uzunluğu değişmiş ise,
– NGT ile beslenmesi ve ilaç uygulaması devam eden hastalarda günde en az bir kez,
– Hastanın deneyimlediği rahatsızlık ya da besinin boğazına ağzına geri gelmesi,
– Tüpün pozisyonunu değiştirecek herhangi bir hareketten sonra da tüpün doğru yerde olup olmadığının kontrolü yapılmalıdır .
– Tüpün yerinde olup olmadığından emin olunmadan hastaya su ya da başka bir sıvı tüp yoluyla verilmemelidir
11.Nazogastrik Tüpü Olan Hastanın Hemşirelik Bakımı
– Nazogastrik tüpü olan hastaların bakımında ağız, burun ve tüp bakımı önemli bir yer tutar .
Nazogastrik tüp ile hasta beslenecek veya ilaç uygulanacaksa aspirasyon riskini ve reflüyü önlemek için hastanın başı 30°–45° yükseltilmelidir .
– Nazogastrik tüpü olan hasta tüple besleniyorsa 4 saatte bir, tüpten ilaç uygulanıyorsa ilacı vermeden önce ve sonra 20–30 ml ılık içme suyu ile tüpün içi yıkanarak tıkanıklık önlenmelidir .
– Nazogastrik tüpü olan hastalar ağız solunumu yapar ve oral almadıkları için ağız mukozası kurur, dudaklar çatlar. Bunun için hastanın odası nemlendirilir. Ağız ve burun mukozası temizlenir. Dişlerin düzenli fırçalanması, ağız antiseptiği ile ağız içinin çalkalanarak yıkanması ve mukozanın nemlenmesi sağlanmalıdır
– Nazogastrik tüpü olan hastalarda tüp gastrointestinal kanala yapışabilir. Bunu önlemek için tüp genellikle günde bir kez kendi ekseni etrafında döndürülmelidir
– Nazogastrik tüplü hastanın burun bantları günlük değiştirilmelidir. Bantları değiştirirken tüpün yerinin değişmemesine özen gösterilmelidir. Bantları tüple birlikte buruna tespit ederken burun mukozası içinde oluşabilecek bası yaralarını engellemek için, her seferinde tüp burun deliğinin başka bir kenarına doğru sabitlenerek bantları yapıştırılmalıdır . Burun deliği düzenli temizlenmeli ve mukozası irritasyon açısından gözlemlenmelidir. Tüp burun kanatlarına bası yapmamalıdır Tüp takılı olan burun deliği tahriş olmuşsa tüpün çıkarılarak diğer burun deliğinden uygulanması gerekir
– Nazogastrik tüpün midede kalış süresi tüpün takılma amacına göre değişebilir. Nazogastrik tüpün kullanılmasına gerek kalmadığında tüpü çıkarmak için hasta oturur pozisyona getirilir, tüpü sabitleyen bantlar çıkarılır, tüp kendi ekseni etrafında döndürülerek serbestliği kontrol edilir. Hastadan derin bir nefes alması ve nefesini tutması istenir. Hasta nefesini tutuyorken tüp yavaşça çekilerek çıkarılır. Tüp çekilirken aşırı güç uygulanmamalı, bir dirençle karşılaşılırsa hekimle işbirliğine geçilmelidir.
Sonuç olarak, nazogastrik tüp uygulaması hastanın beslenmesi, mide içeriğinin boşaltılması ve tedavi amaçlı girişimler için sık kullanılan, etkili bir yöntemdir. Ancak yanlış yerleştirme ciddi komplikasyonlara yol açabileceğinden tüpün doğru konumda olduğu mutlaka güvenilir yöntemlerle doğrulanmalıdır. Uygulama sürecinde ve sonrasında düzenli hemşirelik bakımı, aspirasyonun önlenmesi, ağız–burun hijyeninin sağlanması ve hastanın yakından izlenmesi büyük önem taşır. Doğru teknik ve dikkatli bakım ile nazogastrik tüp güvenli ve yararlı bir tedavi aracıdır.